.jpg)
- Tác giả:
- Nguyễn Khuyến (1835 – 1909), hiệu Quế Sơn lúc nhỏ tên là Thắng
- Quê quán: thôn Vị Hạ (làng Và), xã Yên Đổ, nay thuộc xã Trung Lương, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam
- Cuộc đời:
+ Thuở nhỏ nhà nghèo, thông minh, học giỏi, sau đó đi thi đỗ cả 3 kì thi: Hương, Hội, Đình, do đó nên được gọi là Tam Nguyên Yên Đổ
+ Nguyễn Khuyễn làm quan khoảng mười năm, nhưng đến khi thực dân Pháp đánh chiếm xong Bắc Bộ, ông cáo quan về ở ẩn
- Nguyễn Khuyến là một nhà thơ lớn của dân tộc. Thơ ca của ông chủ yếu được sáng tác vào gia đoạn sau ngày cáo quan về ở ẩn ở Yên Đổ
- Sự nghiệp sáng tác:
+ Về số lượng: Nguyễn Khuyến để lại hơn tám trăm tác phẩm.
+ Về thể loại: thơ, câu đối, hát nói (viết bằng chữ Hán và chữ Nôm).
- Quan niệm sáng tác:
*Về nội dung:
- Sáng tác của Nguyễn Khuyến thể hiện tâm sự yêu nước, u hoài trước sự đổi thay của thời cuộc.
- Khắc họa đậm nét khung cảnh làng quê và tâm tình của người nông dân.
- Trào phúng thâm thúy, sâu cay.
*Nghệ thuật thơ văn Nôm:
- Sử dụng các thể văn chương quen thuộc: thất ngôn bát cú Đường luật câu đối, hát nói, song thất lục bát, thể nào cũng thành công.
- Đưa tiếng nói sinh hoạt, dân dã, bình dị vào các câu thơ truyền thống một cách tỉnh tế, sâu sắc, tự nhiên, hóm hỉnh.
- Đưa nhiều tục ngữ, thành ngữ, từ láy.. khiến lời thơ giàu chất tạo hình, gợi cảm.
- Sành bút pháp ước lệ truyền thống và bút pháp tả thực.
- Một số tác phẩm:
+ Quế Sơn thi tập
+ Yên Đổ thi tập
+ Bách Liêu thi văn tập
+ Bạn đến chơi nhà
+ Cẩm Ngữ
+ Thu điếu
